سری استوریج؛ آشنایی با مفاهیم استوریج و فیبر نوری
آموزش شبکههای استوریج و مباحث مرتبط با Storage معمولاً از مفاهیم پایه آغاز میشود، اما این حوزه تفاوتهای مهمی با شبکههای رایج دارد. بسیاری از مباحثی که در دورههایی مانند Cisco یا MCITP فرا میگیرید، بر پایه TCP/IP و ساختارهای متداول شبکه طراحی شدهاند؛ در حالیکه در زیرساختهای استوریج، بهویژه در شبکههای SAN، مفاهیمی مانند Fiber Channel و WWN نقش کلیدی دارند.
به همین دلیل، تجهیزات مورد استفاده در شبکههای استوریج با تجهیزات شبکههای اترنت یکسان نیستند و نمیتوان آنها را در همه سناریوها به جای یکدیگر به کار برد. برای مثال، یکی از پرسشهای متداول این است که چرا پورتهای یک سوئیچ Fabric را نمیتوان مستقیماً به پورت Mini-GBIC یک سوئیچ Cisco 2960 متصل کرد و انتظار برقراری ارتباط داشت.
در این مجموعه مطالب، تلاش میکنیم مهمترین مفاهیم مربوط به استوریج و فیبر نوری را به زبانی ساده و کاربردی بررسی کنیم تا دید روشنتری نسبت به زیرساخت شبکههای استوریج و نحوه عملکرد آنها به دست آورید.
لایههای مختلف در شبکه Fiber Channel
Fiber Channel در سال 1988 بهعنوان یک فناوری شبکه پرسرعت معرفی شد. هدف اصلی از توسعه این فناوری، فراهمکردن بستری مناسب برای شبکههای زیرساختی (Backbone) بود؛ شبکههایی که به پهنای باند بالا، تأخیر کم و ارتباطی پایدار نیاز داشتند. این فناوری در سال 1994 بهصورت مجموعهای از استانداردهای ANSI به تصویب رسید، اما هرگز بهعنوان یک پروتکل رایج برای شبکههای محلی (LAN) مورد پذیرش گسترده قرار نگرفت.
در همان دوره، Gigabit Ethernet که نسخه توسعهیافتهای از استاندارد اترنت بود، بهدلیل سازگاری بیشتر با زیرساختهای متداول شبکه، استقبال گستردهتری به دست آورد. با این حال، Fiber Channel بهتدریج جایگاه خود را بهعنوان یکی از مهمترین فناوریهای ارتباطی در حوزه ذخیرهسازی تحت شبکه تثبیت کرد و بهویژه در معماری SAN به استانداردی قابل اتکا تبدیل شد.
شبکه Fiber Channel یک بستر ارتباطی تخصصی و مجزا برای اتصال سرورها، استوریجها و سایر تجهیزات ذخیرهسازی است. این فناوری امکان میدهد انواع مختلفی از ادوات ذخیرهسازی و سرویسدهندهها در یک شبکه اختصاصی و پرسرعت با یکدیگر ارتباط برقرار کنند.
از نظر ساختار، Fiber Channel برای شکلدادن به رسانه شبکه از اجزای سختافزاری استانداردی مانند کابل، سوئیچ، درگاه و سایر تجهیزات ارتباطی استفاده میکند. با این حال، تفاوت اصلی آن با پروتکلهای متداولی مانند Ethernet و IP در این است که بخش قابلتوجهی از پردازش، کنترل و مدیریت ارتباطات در Fiber Channel بهصورت سختافزاری انجام میشود، نه صرفاً از طریق نرمافزار اجراشده روی سیستم میزبان. همین ویژگی باعث شده است که این فناوری در محیطهای حساس و پرترافیک دیتاسنتری، عملکردی پایدار و قابلاعتماد داشته باشد.


معرفی لایههای مختلف در معماری Fiber Channel
در ادامه، نگاهی به لایههای مختلف در شبکه Fiber Channel خواهیم داشت. ساختار لایهبندی در این فناوری با مدل هفتلایهای OSI و همچنین مدل چهارلایهای TCP/IP تفاوت دارد. با وجود این تفاوتها، معماری Fiber Channel برای پاسخگویی به نیازهای شبکههای ذخیرهسازی طراحی شده و ساختار خاص خود را دارد. به همین دلیل، درک دقیق این لایهها برای پیادهسازی و مدیریت شبکههای SAN اهمیت زیادی دارد.
پشته پروتکل Fiber Channel از چند لایه تشکیل شده است که هر کدام وظایف مشخصی در فرآیند انتقال داده در شبکه ذخیرهسازی بر عهده دارند. این لایهها در مجموع عملکردی مشابه برخی از لایههای مدل OSI، بهویژه لایههای فیزیکی و پیوند داده، را ارائه میدهند.
لایههای اصلی در معماری Fiber Channel عبارتاند از:
- FC-0
- FC-1
- FC-2
- FC-3
- FC-4
علاوه بر این لایهها، مفهومی به نام ULPs (Upper Layer Protocols) نیز مطرح میشود که به پروتکلهایی اشاره دارد که بر بستر Fiber Channel اجرا میشوند و از آن برای انتقال داده استفاده میکنند.

لایههای مختلف در معماری Fiber Channel
FC-0
در این لایه اجزای فیزیکی که شبکه Fiber Channel را تشکیل میدهند تعریف میشوند. این اجزا شامل کابلها، اتصالدهندهها، فرستندهها، گیرندهها و همچنین ویژگیهای فیزیکی آنها هستند.
به طور کلی این لایه بیشتر به بستر فیزیکی انتقال داده توجه دارد. با توجه به نقش زیرساختی این لایه، تجهیزات مرتبط با آن معمولاً هزینه بالا و حساسیت زیادی در پیادهسازی دارند.
FC-1
این لایه طرح کدگذاری دادهها برای ارسال روی شبکه را تعریف میکند و همچنین مسئول زمانبندی سیگنالها و مکانیزمهای تشخیص خطا است.
در شبکه Fiber Channel از روش کدگذاری 8B/10B استفاده میشود که به کمک آن دادهها به شکلی مناسب برای انتقال روی بستر فیزیکی آماده میشوند.
FC-2
در این لایه ساختار فریمها تعریف میشود؛ یعنی دادهها برای ارسال در قالب Frame کپسوله میشوند. همچنین این لایه ترتیب و نحوه انتقال دادهها در شبکه Fiber Channel را مشخص میکند.
FC-3
این لایه مجموعهای از سرویسهای اضافی را در شبکه Fiber Channel تعریف میکند. از جمله این قابلیتها میتوان به ارسال داده از طریق چند مسیر سیگنال برای افزایش پهنای باند و همچنین استفاده از چند درگاه با یک آدرس مستعار اشاره کرد.
FC-4
در این لایه شبکه Fiber Channel به پروتکلهای لایههای بالاتر که روی آن اجرا میشوند نگاشت (Mapping) میشود.
اگرچه امکان نگاشت Fiber Channel به برخی پروتکلهای شبکه مانند IP وجود دارد، اما Fiber Channel Protocol (FCP) مهمترین پروتکلی است که برای انتقال فرمانهای استاندارد SCSI در شبکههای Fiber Channel مورد استفاده قرار میگیرد. این پروتکل امکان انتقال فرمانهای SCSI‑3 را میان تجهیزات ذخیرهسازی در شبکه فراهم میکند.
ULPs (لایه پنجم)
در بسیاری از منابع و برندها، ULPs بهعنوان یکی از لایههای اصلی Fiber Channel در نظر گرفته نمیشود. با این حال برای درک بهتر ساختار، گاهی از آن بهعنوان بخشی تکمیلی در این معماری یاد میشود.
ULPs در واقع مجموعهای از پروتکلها و فرمانها هستند که از طریق Fiber Channel منتقل میشوند و بیشتر بهعنوان زیرساختی برای ارتباط پروتکلهای بالاتر شناخته میشوند.
Fiber Channel
Fiber Channel از هر دو نوع فیبر نوری و کابل مسی پشتیبانی میکند، با این تفاوت که در فیبر نوری امکان انتقال داده در فاصلههای طولانیتر وجود دارد.
این فناوری میتواند با سرعتهای 113Mbps ،266Mbps ،532Mbps و 1.0625Gbps کار کند. همچنین انتظار میرود در استانداردهای بعدی Fiber Channel سرعت انتقال به 2Gbps و در نهایت به 4Gbps افزایش یابد.
در حال حاضر نیز تجهیزات Fiber Channel سرعت 16Gbps را پشتیبانی میکنند و روند توسعه این فناوری به سمت سرعتهای 40Gbps در حال حرکت است.

در تصاویر میتوانید بسیاری از پروژه هایی را که گروه فنی و مهندسی دکتر اچ پی با ان روبرو هست را مشاهده بکنید

کابلهای مورد پشتیبانی در Fiber Channel
شبکه Fiber Channel از چند نوع کابل و رسانه انتقال پشتیبانی میکند. مهمترین آنها عبارتاند از:
- کابل فیبر نوری Single Mode
- کابل فیبر نوری Multi Mode
- کابل زوج بههمتابیده حفاظدار (STP)
آداپتور فیبر نوری
آداپتور فیبر نوری واسطی بین کابل فیبر نوری، که کانکتور روی آن نصب شده است، و پچکورد فیبر نوری محسوب میشود. این آداپتور معمولاً داخل پچ پنل فیبر نوری قرار میگیرد.
آداپتورهای فیبر نوری، متناسب با نوع کانکتور، در مدلهای مختلفی تولید میشوند و معمولاً بهصورت دو پورت Duplex یا تک پورت Simplex مورد استفاده قرار میگیرند.
دستگاه فیوژن
دستگاه فیوژن برای اتصال و جوشدادن تارهای فیبر نوری به یکدیگر استفاده میشود. این دستگاه نقش مهمی در آمادهسازی و اجرای زیرساخت فیزیکی فیبر نوری دارد.
توپولوژیهای Fiber Channel
با استفاده از هر یک از کابلهای پشتیبانیشده، میتوان شبکه Fiber Channel را بر اساس یکی از توپولوژیهای زیر پیادهسازی کرد:
- Point to Point
- Ring
- Fabric

در تصاویر میتوانید بسیاری از پروژه هایی را که گروه فنی و مهندسی دکتر اچ پی با ان روبرو هست را مشاهده بکنید
توپولوژی Fabric در شبکه Fiber Channel
توپولوژی Fabric از گرههایی تشکیل میشود که از طریق اتصالات Point to Point به سوئیچها متصل میشوند. این ساختار از نظر مفهومی تا حدی شبیه شبکههای اترنت سوئیچشده است؛ زیرا استفاده از سوئیچ باعث میشود هر وسیله بتواند در ارتباطات خود از پهنای باند شبکه بهصورت مؤثر استفاده کند.
در شبکه Fiber Channel معمولاً از سوئیچهای Non-Blocking استفاده میشود. این نوع سوئیچها امکان میدهند چندین وسیله بهصورت همزمان، دادهها را از طریق سوئیچ ارسال کنند؛ بدون اینکه کارایی شبکه بهطور محسوسی کاهش یابد.
مزیت اصلی یک شبکه Fiber Channel سوئیچشده این است که در کنار حفظ کارایی بالا، قابلیت توسعهپذیری بسیار مناسبی دارد و میتواند تعداد زیادی از تجهیزات را در یک زیرساخت ذخیرهسازی پشتیبانی کند.
ساختار ارتباطات در شبکه Fiber Channel
در شبکه Fiber Channel، ارتباطات به سه ساختار سلسلهمراتبی تقسیم میشوند. بالاترین سطح این ساختار، Exchange یا «مبادله» نام دارد. Exchange یک ارتباط دوطرفه و برنامهگرا بین دو Node است.
از دیدگاه عملکرد ذخیرهسازی، یک Exchange میتواند معادل فرآیند خواندن از یک فایل یا نوشتن در یک فایل در نظر گرفته شود. هر وسیله میتواند چندین Exchange همزمان داشته باشد و در صورت نیاز، ارتباط در هر دو جهت برقرار شود.
هر Exchange از ارسالهای یکطرفه بین درگاهها تشکیل میشود که به آنها Sequence یا «دنباله» گفته میشود.
در عملیات خواندن یا نوشتن، Sequenceها شامل بلوکهایی هستند که روی شبکه ارسال میشوند. هر Sequence باید کامل شود تا Sequence بعدی بتواند آغاز گردد.
Sequenceها خود از واحدهای کوچکتری به نام Frame تشکیل میشوند. Frame کوچکترین واحد داده در این پروتکل است که روی شبکه ارسال میشود.
هر Frame شامل فیلدهایی مانند موارد زیر است:
- آدرس
- اطلاعات تشخیص خطا
- دادهای که باید ارسال شود
در مفهوم ذخیرهسازی، هر Frame میتواند معادل بخشی از یک فرمان SCSI باشد که روی شبکه Fiber Channel منتقل میشود.

در تصاویر میتوانید بسیاری از پروژه هایی را که گروه فنی و مهندسی دکتر اچ پی با ان روبرو هست را مشاهده بکنید
انواع هاست در شبکههای Storage
در شبکههای Storage، منظور از Host معمولاً سرورهایی است که به زیرساخت ذخیرهسازی متصل میشوند و از منابع ذخیرهسازی استفاده میکنند. در این بخش، بهصورت خلاصه به معرفی این اجزا میپردازیم.
در بسیاری از شبکههای ذخیرهسازی، سرورهای مورد استفاده بهعنوان Host شناخته میشوند. این سرورها میتوانند از برندها و مدلهای مختلفی باشند؛ از جمله:
- سرورهای HP
- سرورهای Cisco
- سرورهای Dell
- سرورهای IBM
- سرورهای Supermicro
این برندها از جمله سرورهایی هستند که در بازار ایران نیز مورد استفاده قرار میگیرند. انتخاب نوع سرور به نیاز سازمان، بودجه، نوع زیرساخت، سطح پشتیبانی و معماری دیتاسنتر بستگی دارد.
در نهایت، هر سازمان باید بر اساس نیازهای فنی و عملیاتی خود، مناسبترین سرور را برای اتصال به شبکه Storage انتخاب کند.

انواع HBA
در مرحله بعد، به کارت مورد استفاده در شبکههای SAN میرسیم که به آن Host Bus Adapter یا بهاختصار HBA گفته میشود.
به زبان ساده، HBA از نظر جایگاه سختافزاری تا حدی شبیه کارت شبکه در شبکههای TCP/IP است؛ اما نوع عملکرد و کاربرد آن با کارت شبکههای معمولی تفاوت زیادی دارد. کارت شبکه معمولی برای ارتباط در شبکههای LAN و مبتنی بر IP استفاده میشود، اما HBA برای اتصال سرور به زیرساخت Storage و شبکه Fiber Channel SAN به کار میرود.
کارتهای HBA معمولاً بر اساس استانداردهای مشخصی تولید میشوند و از نظر کاربرد، نقش اصلی آنها فراهمکردن ارتباط پایدار و پرسرعت میان Host و تجهیزات ذخیرهسازی است.
در بازار، چند برند مطرح در زمینه تولید HBA وجود دارند که سهم قابلتوجهی از این حوزه را در اختیار دارند.
در میان برندهای مطرح تولیدکننده HBA میتوان به Emulex، QLogic و Brocade اشاره کرد که از شناختهشدهترین برندها در این حوزه هستند.
با این حال، انتخاب برند و مدل HBA به نیاز فنی، نوع سرور، نوع استوریج، سازگاری با سوئیچ SAN و بودجه سازمان بستگی دارد. بنابراین بهتر است پیش از انتخاب و خرید، مشخصات فنی تجهیزات بررسی شود و در صورت نیاز، از افراد متخصص مشورت گرفته شود.


انواع فیبر نوری
فیبر نوری Single Mode و Multi Mode
در کابلهای فیبر نوری، اصطلاح Mode به مسیر عبور نور در داخل هسته کابل اشاره دارد. کابلهای Multi Mode قطر هسته بزرگتری نسبت به کابلهای Single Mode دارند. این قطر بزرگتر باعث میشود نور بتواند از مسیرهای مختلف و با حالتهای نوری متعدد در کابل عبور کند.
در مقابل، کابلهای Single Mode دارای هستهای با قطر کمتر هستند و نور را تنها از یک مسیر اصلی عبور میدهند. به همین دلیل، این نوع کابل برای انتقال داده در مسافتهای طولانیتر مناسبتر است.
کابلهای Multi Mode معمولاً در مسافتهای کوتاهتر استفاده میشوند و در بسیاری از زیرساختهای داخلی دیتاسنتر کاربرد دارند. در مقابل، کابلهای Single Mode برای ارتباطات طولانیتر و مسیرهایی که نیاز به افت سیگنال کمتر دارند، گزینه مناسبتری محسوب میشوند.
فیبر نوری برای کاربران خانگی در ایران
شرکت مخابرات ایران در سالهای گذشته پروژههایی را برای اتصال فیبر نوری به منازل یا FTTH (Fiber To The Home) در برخی استانها بهصورت آزمایشی اجرا کرده است. هدف از این طرح، جایگزینی تدریجی کابلهای مسی با بستر فیبر نوری و فراهمکردن اینترنت پرسرعتتر برای کاربران خانگی است.
استفاده از کابلهای فیبر نوری بهجای کابلهای مسی سالهاست در بسیاری از کشورهای پیشرفته جهان مانند آمریکا، انگلستان و ژاپن مورد استفاده قرار میگیرد. این فناوری بهدلیل مزایایی مانند سرعت بالاتر، ظرفیت بیشتر، پایداری بهتر و برد طولانیتر نسبت به فناوریهایی مانند خطوط مسی و DSL، بهسرعت در حال گسترش است.
با این حال، جایگزینی کامل فیبر نوری بهجای کابل مسی زمانی از نظر اقتصادی مقرونبهصرفهتر خواهد بود که حجم بالایی از محتوای دیجیتال و سرویسهای پرمصرف روی شبکه ارائه شود و کاربران نیز نیاز واقعی به سرعت و ظرفیت بالاتر داشته باشند.
معرفی یک منبع آموزشی
یکی از سایتهایی که میتوان برای یادگیری و دسترسی به آموزشهای آنلاین معرفی کرد، مکتبخونه است. این پلتفرم با هدف فراهمکردن آموزش باکیفیت برای فارسیزبانان راهاندازی شده و تلاش میکند امکان یادگیری را برای افراد بیشتری فراهم کند.
هدف و آرمان
هدف اصلی مکتبخونه در دسترس قرار دادن آموزش باکیفیت برای همه فارسیزبانان است. ایده اصلی این مجموعه بر این باور استوار است که هیچکس نباید بهدلیل عواملی مانند سن، محل زندگی یا شرایط مالی از فرصت یادگیری محروم شود.
مکتبخونه تلاش میکند بستری مناسب فراهم کند تا افراد بتوانند هم آموزش ببینند و هم آموزش ارائه دهند. در این پلتفرم، مدرسان میتوانند کلاسهای آموزشی خود را ایجاد کرده و دانش خود را با افراد مختلف به اشتراک بگذارند، و علاقهمندان نیز میتوانند در دورههای مورد نظر خود شرکت کرده و در موضوعات مختلف مهارت کسب کنند.
رایگان و عامالمنفعه بودن
مکتبخونه با رویکردی آموزشی و عامالمنفعه فعالیت میکند و تلاش دارد دسترسی به آموزش را برای طیف گستردهای از کاربران ممکن کند. این مجموعه با تکیه بر همکاری مدرسان و حمایت افراد علاقهمند به توسعه آموزش، در مسیر گسترش یادگیری آنلاین در میان فارسیزبانان حرکت میکند.
هدف نهایی چنین پلتفرمهایی ایجاد فرصتهای بیشتر برای یادگیری، رشد مهارتها و توسعه دانش در جامعه است.

سری استورج EMC- فیبر نوری چیست و کاربرد ان در دیتاسنتر
کلاسهای سرویس در Fiber Channel
Fiber Channel سه کلاس سرویس مختلف را ارائه میدهد که هرکدام از نظر میزان منابع موردنیاز و سطح کارایی با یکدیگر تفاوت دارند. این کلاسهای سرویس عبارتند از:
کلاس 1
کلاس 1 یک سرویس اتصالگرا و سوئیچ مداری است. در این حالت، دو درگاه شبکه مسیری را در میان سوئیچهای شبکه رزرو میکنند تا اتصال مورد نظر تا زمانی که به آن نیاز دارند برقرار باقی بماند. نتیجه این فرآیند در عمل مشابه یک اتصال Point‑to‑Point است که میتواند برای مدت طولانی و حتی بهصورت دائمی باز بماند.
از آنجا که بین دو گره یک مدار مجازی برقرار میشود، فریمها همیشه به ترتیب مشخصی ارسال و دریافت میشوند. در نتیجه، برخلاف شبکههای IP نیازی به عملیات اضافی برای مرتبسازی بستهها وجود ندارد. البته اگر اتصال بهطور کامل مورد استفاده قرار نگیرد، سرویس کلاس 1 ممکن است بخشی از پهنای باند را هدر دهد؛ با این حال برای کاربردهایی که به بالاترین سطح قابلیت اطمینان و کارایی نیاز دارند، این هزینه قابل قبول است.
کلاس 2
کلاس 2 یک سرویس بدون اتصال است که با استفاده از پیامهای اطلاعرسانی درباره تحویل یا عدم تحویل فریمها، سطحی از قابلیت اطمینان مشابه کلاس 1 را فراهم میکند. از آنجا که کلاس 2 یک سرویس سوئیچ مداری نیست، ممکن است فریمها با ترتیب متفاوتی به درگاه مقصد برسند.
در این حالت، درگاه گره گیرنده مسئول مرتبسازی فریمها است، نه پردازندههای داخل سوئیچها. واگذاری این مسئولیت به درگاهها باعث میشود سوئیچها بتوانند حداکثر پهنای باند را در اختیار گرههای شبکه قرار دهند. به همین دلیل، سرویس کلاس 2 علاوه بر حفظ سطح مناسبی از قابلیت اطمینان، بازده کلی بیشتری نیز دارد و در بسیاری از پیادهسازیهای شبکههای ذخیرهسازی مورد استفاده قرار میگیرد.
کلاس 3
کلاس 3 یک سرویس بدون اتصال و غیرقابل اطمینان است که برخلاف کلاس 2، پیامهای اطلاعرسانی تحویل یا عدم تحویل فریمها را ارسال نمیکند. حذف سربار پردازشی مربوط به این اطلاعرسانیها باعث کاهش تاخیر درگاه شده و در نتیجه بازده شبکه را بهطور قابل توجهی افزایش میدهد.
در یک شبکه ذخیرهسازی (SAN)، پروتکل FCP وظیفه تصدیق و مرتبسازی فریمها را بر عهده دارد و در نتیجه پیادهسازی این قابلیتها در سختافزار شبکه ضروری نخواهد بود.
سوالات متداول
FTTH (Fiber To The Home) به فناوریای گفته میشود که در آن فیبر نوری مستقیماً تا محل سکونت کاربر کشیده میشود و امکان دسترسی به اینترنت پرسرعت مبتنی بر فیبر را فراهم میکند.
Fiber Channel یک فناوری ارتباطی پرسرعت است که بیشتر در شبکههای ذخیرهسازی (SAN) استفاده میشود. این فناوری امکان انتقال داده بین سرورها و تجهیزات ذخیرهسازی را با سرعت بالا، تأخیر کم و قابلیت اطمینان بالا فراهم میکند.
در شبکههای معمولی از پروتکل TCP/IP برای انتقال داده استفاده میشود، اما در شبکههای Storage مبتنی بر Fiber Channel تمرکز بیشتر بر انتقال سریع و پایدار داده بین سرور و استوریج است و ساختار و پروتکلهای متفاوتی نسبت به شبکههای IP دارند.
یک کارت سختافزاری است که روی سرور نصب میشود و امکان اتصال سرور به شبکه Fiber Channel SAN را فراهم میکند. این کارت نقش واسط بین سرور و تجهیزات ذخیرهسازی را بر عهده دارد.
فیبر Single Mode دارای هسته باریکتری است و نور در آن از یک مسیر عبور میکند، به همین دلیل برای ارتباطات فاصلههای طولانی مناسبتر است.
در مقابل، فیبر Multi Mode هسته بزرگتری دارد و نور از چند مسیر عبور میکند و معمولاً در فواصل کوتاهتر مانند داخل دیتاسنتر استفاده میشود.
در توپولوژی Fabric گرهها از طریق سوئیچهای Fiber Channel به یکدیگر متصل میشوند. این ساختار امکان گسترش شبکه، مدیریت بهتر ترافیک و ارتباط همزمان چندین دستگاه را فراهم میکند.
HP G11
قیمت سرور HP Gen 10 | مشخصات و خرید سرور اچ پی g10
خرید سرور hp g9 | قیمت سرور اچ پی G9
HP G8