راهنمای خرید سرور فیزیکی در دیتاسنتر

سرور فیزیکی چیست و چگونه کار می‌کند؟

سرور فیزیکی یک دستگاه سخت‌افزاری واقعی است که منابع پردازشی، حافظه، ذخیره‌سازی و ارتباط شبکه را برای اجرای سرویس‌ها فراهم می‌کند. این دستگاه می‌تواند داخل اتاق سرور شرکت، دیتاسنتر اختصاصی یا مرکز داده ارائه‌دهنده خدمات میزبانی نصب شود.

وقتی کاربری وارد نرم‌افزار حسابداری می‌شود، فایلی از شبکه دریافت می‌کند یا صفحه‌ای از یک وب‌سایت را باز می‌کند، درخواست او از طریق شبکه به سرور می‌رسد. نرم‌افزار روی سرور درخواست را پردازش می‌کند و پاسخ مناسب را برمی‌گرداند.

روی یک سرور می‌توان سیستم‌عامل و برنامه‌ها را مستقیماً نصب کرد یا ابتدا یک بستر مجازی‌سازی راه‌اندازی کرد و چند ماشین مجازی مستقل روی همان سخت‌افزار اجرا کرد. بنابراین، سرور فیزیکی می‌تواند میزبان چندین سرویس و سیستم‌عامل باشد.

تفاوت سرور با کامپیوتر معمولی چیست؟

هر دو از پردازنده، رم و فضای ذخیره‌سازی استفاده می‌کنند؛ اما سرورهای سازمانی برای مدیریت متمرکز، توسعه‌پذیری و کارکرد مداوم طراحی می‌شوند. بسته به مدل و کانفیگ، امکاناتی مانند رم ECC، پاور افزونه، درایوهای قابل تعویض در حال کار و مدیریت از راه دور در اختیار مدیر شبکه قرار می‌گیرد.

البته همه سرورها تمام این قابلیت‌ها را ندارند. تعداد پردازنده، نوع حافظه، امکان تعویض قطعات در زمان روشن بودن و سطح افزونگی باید در مشخصات همان دستگاه بررسی شود.

قطعات اصلی سرور فیزیکی

انواع سرور فیزیکی در دیتاسنتر

سرورها را می‌توان از نظر شکل بدنه و معماری نصب دسته‌بندی کرد. رکمونت، ایستاده، بلید و چندگرهی از مهم‌ترین طراحی‌ها هستند. عنوان‌هایی مانند «سرور دیتابیس» یا «سرور هوش مصنوعی» نیز کاربرد دستگاه را توصیف می‌کنند و الزاماً شکل بدنه متفاوتی ندارند.

۱. سرور رکمونت؛ Rack Server

سرور رکمونت داخل رک استاندارد نصب می‌شود و از رایج‌ترین انتخاب‌ها در دیتاسنتر است. ارتفاع آن با واحد U مشخص می‌شود؛ هر U برابر با ۴۴٫۴۵ میلی‌متر است. مدل‌های 1U و 2U بسیار متداول‌اند، اما سرورهای بزرگ‌تر نیز وجود دارند.

سرور 1U فضای عمودی کمتری اشغال می‌کند، درحالی‌که شاسی 2U معمولاً فضای بیشتری برای درایو، کارت توسعه و خنک‌کاری فراهم می‌کند. ظرفیت واقعی به طراحی مدل و کانفیگ وابسته است. HPE ProLiant DL360 و DL380 نمونه‌های شناخته‌شده این گروه هستند.

رکمونت برای مجازی‌سازی، میزبانی وب، دیتابیس و زیرساخت سازمانی مناسب است؛ اما به رک با عمق مناسب، ریل سازگار، برق پایدار و تهویه اصولی نیاز دارد.

۲. سرور ایستاده؛ Tower Server

سرور ایستاده ظاهری شبیه کیس کامپیوتر دارد و برای دفاتر، شعب و مجموعه‌هایی که رک ندارند کاربردی است. خانواده HPE ProLiant ML از نمونه‌های این طراحی است.

سرور تاور می‌تواند برای حسابداری، اشتراک فایل، نرم‌افزارهای اداری و مجازی‌سازی محدود یا گسترده، بسته به مدل، استفاده شود. برخی مدل‌ها با کیت مخصوص داخل رک نصب می‌شوند. صدای فن و نیاز سرمایشی باید برای محیط اداری بررسی شود.

۳. سرور بلید؛ Blade Server

در معماری بلید، ماژول‌های سرور داخل یک شاسی مشترک قرار می‌گیرند و از بخشی از زیرساخت برق، خنک‌کاری، ارتباطات و مدیریت شاسی استفاده می‌کنند. هر بلید منابع پردازشی و حافظه مختص خود را دارد.

این معماری برای سازمان‌هایی که به تعداد زیادی سرور و مدیریت متمرکز نیاز دارند قابل بررسی است. در مقابل، هزینه شاسی و ماژول‌های ارتباطی، سازگاری نسل‌ها و وابستگی به اکوسیستم سازنده باید در محاسبه هزینه لحاظ شود.

۴. سرور چندگرهی و پرتراکم؛ Multi-Node

در سرور چندگرهی، چند گره پردازشی مستقل در یک شاسی قرار می‌گیرند. این طراحی در پردازش توزیع‌شده، رایانش با کارایی بالا و برخی زیرساخت‌های ابری کاربرد دارد.

مزیت اصلی آن افزایش تعداد گره در فضای محدود است. با این حال، تراکم بالاتر می‌تواند نیاز برق و سرمایش هر رک را افزایش دهد؛ بنابراین ظرفیت دیتاسنتر باید پیش از استقرار بررسی شود.

انواع سرور فیزیکی بر اساس کاربرد

سرور مجازی‌سازی

این سرور میزبان چند ماشین مجازی است. ظرفیت رم، منابع CPU، عملکرد ذخیره‌سازی و پهنای باند شبکه باید متناسب با مجموع بار ماشین‌ها انتخاب شود. برای سرویس‌های حساس، طراحی چند میزبان و سازوکار دسترس‌پذیری اهمیت دارد؛ یک سرور قدرتمند به‌تنهایی تحمل خرابی کامل دستگاه را فراهم نمی‌کند.

سرور دیتابیس

سرور پایگاه داده برای نگهداری و پردازش داده‌های نرم‌افزارهای سازمانی استفاده می‌شود. تأخیر پایین ذخیره‌سازی، رم کافی، توان پردازشی و طراحی صحیح بکاپ اهمیت بالایی دارند. انتخاب پردازنده باید با مدل لایسنس و الگوی درخواست‌های دیتابیس هماهنگ باشد.

سرور فایل، بکاپ و آرشیو

فایل‌سرور امکان اشتراک‌گذاری اطلاعات و مدیریت دسترسی کاربران را فراهم می‌کند. سرور بکاپ نسخه‌های پشتیبان را نگهداری می‌کند و سرور آرشیو برای داده‌های بلندمدت به کار می‌رود. ظرفیت، سرعت بازیابی، سیاست نگهداری و امنیت نسخه‌های پشتیبان در این انتخاب تعیین‌کننده‌اند.

سرور وب و نرم‌افزار

وب‌سایت، فروشگاه اینترنتی، CRM و سرویس‌های سازمانی می‌توانند روی سرور فیزیکی یا ماشین‌های مجازی آن اجرا شوند. تعداد کاربران هم‌زمان، طراحی برنامه، حجم دیتابیس و ترافیک شبکه میزان منابع لازم را مشخص می‌کنند.

سرور GPU و هوش مصنوعی

این گروه برای اجرای مدل‌های هوش مصنوعی، پردازش تصویر، رندر و محاسبات موازی استفاده می‌شود. علاوه بر قدرت GPU، ظرفیت حافظه گرافیکی، دقت محاسباتی، پشتیبانی نرم‌افزار و ارتباط بین کارت‌ها اهمیت دارند.

نصب کارت گرافیک به وجود اسلات PCIe محدود نمی‌شود. ابعاد کارت، رایزر، کابل برق، توان پاور، کیت خنک‌کاری و سازگاری پلتفرم باید بررسی شوند.

سرور زیرساخت همگرا؛ HCI

در زیرساخت HCI، منابع پردازش و ذخیره‌سازی چند سرور با کمک نرم‌افزار در قالب یک کلاستر مدیریت می‌شوند. HCI یک شکل بدنه مستقل نیست؛ معماری استقرار است و به سازگاری سخت‌افزار، شبکه مناسب و طراحی صحیح تحمل خرابی نیاز دارد.

تفاوت سرور فیزیکی، مجازی و ابری چیست؟

سرور فیزیکی همان دستگاه واقعی است. سرور مجازی بخشی از منابع یک میزبان فیزیکی را از طریق لایه مجازی‌سازی دریافت می‌کند. سرویس ابری نیز شیوه‌ای برای ارائه و مدیریت منابع است که معمولاً امکان تأمین منابع برحسب تقاضا را فراهم می‌کند.

این مفاهیم با یکدیگر هم‌پوشانی دارند: زیرساخت ابری نیز در نهایت بر سخت‌افزار فیزیکی متکی است و یک شرکت می‌تواند با سرورهای خودش ابر خصوصی ایجاد کند.

فضای ذخیره‌سازی سرور؛ SFF، LFF و NVMe

اصطلاح SFF معمولاً به جایگاه درایو ۲٫۵ اینچی و LFF به جایگاه درایو ۳٫۵ اینچی اشاره دارد. این دسته‌بندی اندازه فیزیکی را مشخص می‌کند؛ نه سرعت، نوع رابط یا سازمانی بودن درایو را.

• SFF: برای چیدمان تعداد بیشتری درایو کوچک در فضای محدود کاربرد دارد و میزبان بسیاری از SSDها و هاردهای سازمانی ۲٫۵ اینچی است.
• LFF: برای استفاده از هاردهای ظرفیت‌بالای ۳٫۵ اینچی در بکاپ، آرشیو و ذخیره‌سازی حجیم کاربرد زیادی دارد.
• SAS و SATA: رابط اتصال درایو هستند. پشتیبانی از آن‌ها به کنترلر، بک‌پلین و طراحی سرور وابسته است.
• NVMe: از مسیر PCIe استفاده می‌کند و می‌تواند برای بارهای حساس به تأخیر و عملیات زیاد ورودی‌وخروجی مناسب باشد. نصب آن نیازمند پشتیبانی مسیر اتصال مربوط است.

RAID چه کمکی می‌کند؟

RAID چند درایو را با هدف افزایش کارایی، تحمل خرابی یا ترکیبی از این دو کنار هم قرار می‌دهد. انتخاب RAID 1، 5، 6 یا 10 به تعداد و نوع درایو، ظرفیت مفید موردنیاز، بار کاری و زمان بازسازی بستگی دارد.

مزایا و محدودیت‌های خرید سرور فیزیکی

کنترل مستقیم روی قطعات، امکان انتخاب کانفیگ متناسب با کار، توسعه سخت‌افزار و استفاده از تجهیزات اختصاصی از مزایای مهم سرور فیزیکی هستند. این مزایا زمانی ارزش بیشتری دارند که دستگاه بر اساس نیاز واقعی انتخاب و درست نگهداری شود.

در مقابل، هزینه خرید اولیه، برق، سرمایش، رک، لایسنس، بکاپ و نیروی فنی باید محاسبه شود. توسعه منابع ممکن است به خرید قطعه یا حتی افزودن سرور جدید نیاز داشته باشد. همچنین خرابی یک دستگاه می‌تواند تمام سرویس‌های مستقر روی آن را متوقف کند؛ مگر آنکه زیرساخت تحمل خرابی طراحی شده باشد.

برای نصب سرور چه زیرساختی لازم است؟

محل نصب باید برق پایدار، ارت مناسب، سرمایش کافی و دسترسی فیزیکی کنترل‌شده داشته باشد. در نصب رکمونت، عمق و ظرفیت رک، ریل، توزیع برق و مسیر ورود و خروج هوا نیز مهم است. UPS زمان لازم برای ادامه کار محدود یا خاموش‌سازی اصولی را فراهم می‌کند و باید بر اساس بار واقعی انتخاب شود.

شبکه مدیریت از راه دور را از دسترسی عمومی جدا کنید، دسترسی‌ها را محدود نگه دارید و وضعیت سخت‌افزار، ظرفیت، به‌روزرسانی‌ها و موفقیت بکاپ‌ها را به‌صورت مستمر پایش کنید.

پیش از خرید سرور فیزیکی چه چیزهایی را بررسی کنیم؟

1. کاربرد و بار کاری: نام نرم‌افزار، تعداد کاربران هم‌زمان، تعداد ماشین‌های مجازی و میزان رشد اطلاعات را مشخص کنید.
2. پردازنده و لایسنس: تعداد هسته و فرکانس را همراه با الزامات برنامه و مدل هزینه لایسنس بررسی کنید.
3. رم و امکان توسعه: ظرفیت اولیه، تعداد اسلات آزاد، چیدمان کانال‌ها و سازگاری ماژول‌ها را در نظر بگیرید.
4. ظرفیت مفید ذخیره‌سازی: ظرفیت پس از RAID، فضای رشد، عملکرد و استقامت نوشتن SSD را محاسبه کنید.
5. ارتباطات: سرعت و تعداد پورت شبکه، نوع اتصال مسی یا فیبر و سازگاری سوئیچ را بررسی کنید.
6. برق و توسعه: ظرفیت پاور، افزونگی، رایزرها، فضای کارت‌ها و نیاز احتمالی GPU را از ابتدا مشخص کنید.
7. پشتیبانی نرم‌افزاری: سازگاری سیستم‌عامل، هایپروایزر، درایورها و فریم‌ور را برای مدل دقیق سرور کنترل کنید.
8. وضعیت کالا و گارانتی: نو یا کارکرده بودن دستگاه و قطعات، اصالت، گزارش تست، مدت گارانتی و شرایط خدمات را مکتوب دریافت کنید.

سرور نو بخریم یا کارکرده؟

سرور نو برای پروژه‌هایی که به پلتفرم جدیدتر، عمر بهره‌برداری طولانی و پشتیبانی متناسب نیاز دارند قابل بررسی است. سرور کارکرده نیز می‌تواند برای بودجه محدود انتخاب اقتصادی باشد؛ به شرط بررسی سلامت و سازگاری آن با نرم‌افزارهای موردنیاز.

در دستگاه کارکرده، وضعیت درایوها، خطاهای حافظه، لاگ مدیریت سخت‌افزار، سلامت فن و پاور و وضعیت کنترلر و حافظه محافظت‌شده آن باید بررسی شود. تنها مقایسه قیمت خرید، تصویر کاملی از هزینه و ریسک بهره‌برداری نمی‌دهد.

قیمت سرور فیزیکی چگونه مشخص می‌شود؟

قیمت به مدل و نسل، تعداد و نوع پردازنده، ظرفیت رم، نوع و تعداد درایو، کنترلر، کارت شبکه، GPU، پاورها و وضعیت نو یا کارکرده وابسته است. لایسنس‌ها، خدمات و شرایط گارانتی نیز در هزینه نهایی نقش دارند.

دو دستگاه با نام یکسان ممکن است کانفیگ کاملاً متفاوتی داشته باشند. برای مقایسه معتبر، فهرست دقیق قطعات و خدمات همراه هر پیشنهاد را کنار یکدیگر قرار دهید.

پرسش‌های متداول درباره سرور فیزیکی